gelukkig is er voortdurende feedback

het fijne van echt geluk is dat het alles in je leven raakt, ook de zakelijke kant. dit keer een onderwerp dat op menige werkvloer aan het einde van het jaar weer komt boven drijven: feedback vragen.

het feedbackritueel
ik weet dat het vierde kwartaal is begonnen als er emails in mijn inbox verschijnen met wat nerveuse en voorzichtige verzoeken: of ik feedback wil geven op iemands bijdrage dat jaar. de twijfel en gêne spat er dikwijls vanaf. want wat is het spannend om iemand anders te vragen hoe je het hebt gedaan. en dan met name wat er beter zou kunnen. waarbij de ongeschreven regel is dat het woord ‘slecht’ niet gebruikt mag worden, dat heet ‘nog niet of minder ontwikkelt’.
dat enge is niet vreemd. weinig is persoonlijker dan de ander vragen openlijk zijn mening te geven over wat hij van je vindt. ook al is dat zakelijk. en vraag je er zelf om. feedback vragen is een van die activiteiten in het leven die a) je stappen vooruit brengen, maar b) knetterlastig zijn om (consequent) te doen, net als:
• luisteren
• sorry zeggen
• om hulp vragen
• hulp accepteren

feedback verzamelen gebeurt het liefst in de schemer van het kantoor. ‘psst, heb jij nog iets wat ik beter zou kunnen doen? niet te groot, want dat verkleint mijn kans op een bonus. ook niet te klein, want dan is het ongeloofwaardig en bedenkt mijn manager zelf iets.’ net als bij je eerste sollicitatiegesprek is het het mooist als het punt negatief lijkt, maar eigenlijk positief is. of heel makkelijk recht te trekken is. wat meestal helpt, is dat de feedbackgever zelden de harde waarheid geeft, maar vaak kiest voor een afgezwakte, sociaal meer verantwoorde suggestie.
want feedback geven is ook niet zonder gevaar. als je niet oplet, blaas je een collegiale relatie op die slechts met de grootste moeite te herstellen is (al helpt goede koffie brengen soms). ooit kreeg ik mijn feedbackmail terug, omdat ik het verkeerd had. tenminste, dat vond de vrager. of ik het wat wilde afzwakken en richten op een ander, minder relevant onderwerp. waarop ik terugmailde dat ik het niet verkeerd had, maar wel iets was vergeten: dat hij nog kon werken aan het ontvangen van feedback. weken ben ik genegeerd. al met al is het een delicaat proces.

wees niet de enige onwetende
weet je wat de grote grap is rondom feedback? iedereen, maar dan ook iedereen om je heen weet allang wat jouw verbeterpunten zijn. je ouders, je familie, je partner en kinderen, je collega’s en je baas; allemaal kennen ze die punten al. ze stromen namelijk de hele dag uit je poriën bij alles wat je doet en zegt. niet zelden is één vergadering genoeg om te weten wat voor vlees erin de kuip zit. even wat druk erop en voila: de verbeterpunten zijn duidelijk!

in het beste geval betekent dit dat jij weet wat er aan jezelf te verbeteren valt en kom je erachter dat iedereen dat ook al had gezien. maar in het slechtste, meer waarschijnlijke, geval ben jij de enige die niet weet wat anderen allang over je hadden uitgevonden. want je verbeterpunten liggen vaak in je eigen blinde vlek. het zijn jouw onbewuste patronen, gebaseerd op je onbewuste overtuigingen, die daardoor door jezelf moeilijk te spotten zijn.

met feedback vragen maak je geen slapende honden wakker – wat veel mensen lijken te vrezen – maar zorg je ervoor dat je niet de enige onwetende bent over jezelf op kantoor. het is alsof je het hele jaar met een berg post-its op je rug rondloopt en aan het einde van het jaar aan je collega’s vraagt om er een af te pakken om die aan je te laten zien. hetzelfde geldt privé. wanneer heb jij iemand anders gevraagd wat je beter zou kunnen doen? stom eigenlijk, toch?

de wereld als spiegel
vraag ik dan zelf actief om feedback gedurende het jaar? nee, natuurlijk niet. ik ben echt gelukkig, niet gek. grapje. thuis doe ik dat ik dat zeker wel, zowel aan mijn vrouw (die nooit te beroerd is om haar lijstje te herhalen) als aan mijn kinderen (die daar dankbaar misbruik van maken). op mijn werk zou ik dat misschien vaker moeten doen, ook al ben ik extern. een contractverlenging vertelt misschien niet het hele verhaal…

in vergelijking met je ontwikkeling als werknemer, heeft echt gelukkig worden een veel eenvoudiger en beter feedbackproces. je kunt het continu toepassen en hebt er niemand anders voor nodig. het enige wat je hoeft te doen is opmerkzaam zijn. het heet ‘de wereld is je spiegel’. deze mooie tegeltjeswijsheid is je graadmeter op weg naar echt geluk. je kunt hem toepassen in elke situatie, zowel privé als zakelijk. overal en altijd.

wat je doet, is spotten wat je niet bevalt aan jouw wereld of (werkend) leven. om vervolgens op zoek te gaan waar dat vandaan komt bij je, welke (kern)overtuiging daaraan ten grondslag ligt, en of die overtuiging nog wel terecht is en werkt voor je. of dat die eigenlijk willekeurig tot stand is gekomen en nu overbodig is. en ja, het uitgangspunt is dat alles wat jou niet bevalt aan je leven voor 100% aan jou ligt! nog zo’n tegeltjeswaarheid voor aan je geluksmuur. mocht dit tegeltje je niet bevallen dan verwijs ik je naar de eerste regel van deze alinea.

zo wordt die saaie vergadering, die irritante collega of die eikel van een baas opeens de ultieme bron van continue zelfanalyse. net zolang totdat alles prima is. die rotbaan moet je pas achter je laten als je erachter bent dat het eigenlijk een prima werkplek is. dan heb je alles geleerd wat er te leren was en moet je verder. op naar de volgende mening of overtuiging. persoonlijke ontwikkeling verandert daardoor van een randverschijnsel op je werk tot de kernactiviteit in je werkend leven.

echt geluk behoeft geen onderhoud
hetzelfde doe je met alles wat je juist wel bevalt aan je (werkend) leven. in tegenstelling tot wat positivisme predikt, is juist het ontmantelen van deze kant van de medaille elementair om echt gelukkig te worden. het mes snijdt aan twee kanten door je overtuigingenkader. het slechts weghalen van de negatieve kant kan alleen door er continue, heel veel energie in te blijven stoppen. wat positivisme onderschrijft: het is niet een eenmalige, maar een blijvende exercitie.

dat maakt positivisme als dweilen met de kraan open. je hebt het ene negatieve nog niet verandert of het volgende ligt al op je te wachten. want je hebt geen enkele controle over wat het leven je toewerpt. positivisme is dan ook suboptimaal (en vermoeiend), omdat het de oorzaak niet aanpakt. hetzelfde geldt trouwens voor optimisme.

als jij het beste wilt voor jezelf, is dat geen optie. goed nieuws: echt gelukkig worden kost tijdelijk energie, maar echt gelukkig zijn kost geen enkele energie. en vereist ook geen enkel onderhoud. het levert energie, eindeloos. eens echt gelukkig is altijd echt gelukkig. laat dat je lakmoesproef zijn voor elke geluksaanbieding die je tegenkomt: als er onderhoud of restongeluk aan zit, dan is het geen echt geluk.

zachte heelmeesters
het uiteindelijk doel van de spiegeloefening is de realisatie dat alles het hetzelfde is, alleen net iets anders. het een is niet belangrijker, beter of meer waard dan het ander. dat is slechts een willekeurige overtuiging die jij (en de maatschappij) daaraan hebt gehangen. het probleem is niet die negatieve gebeurtenis, maar het feit dat jij gelooft in het onderscheid tussen positief en negatief. terwijl er alleen maar neutrale gebeurtenissen zijn, die jij vervolgens inkleurt.

wordt alles daardoor niet één grote grijze soep? dat is het wonderbaarlijke: zodra je beseft dat alles –het negatieve en het positieve – even waardevol (of -loos) is, straalt alles als nooit tevoren. omdat je het niet meer filtert door je overtuigingen, zie je wat het puur is: een even fascinerend als wonderbaarlijk gebeuren dat leven heet. niet negatief of positief, maar gewoon leven in al haar schoonheid.

is dit eenvoudig te realiseren? nee. het vereist werk, veel werk. hoeveel? dat is afhankelijk van de hardnekkigheid van je overtuigingen. je zult dingen tegenkomen die je weigert als neutraal te zien. omdat ze belangrijk voor je zijn, zoals je kinderen, je verleden of liefde. of omdat die dingen bepalen wie je bent (denkt te zijn), zoals je successen of levenslessen. het is een pijnlijk proces. velen willen echt gelukkig worden, maar slechts enkelen zijn bereid het pad helemaal af te leggen.

weet dat elke stap er een is, en als je elke dag een stap zet, je er op een dag plots bent. dan opent zich een wereld die wonderbaarlijker is dan je ooit voor mogelijk hebt gehouden. de hemel op aarde. zonder dat er maar iets is veranderd aan de wereld. het bleek (gelukkig) geheel aan jou te liggen. aan jouw manier van kijken naar die wereld.

sorry, gaat het toch weer over echt geluk en hoe je dat bereikt. ik kan het niet laten. hopelijk snap je nu hoe jij je werktijd daarvoor kunt inzetten. de hele dag! niet tegen je baas zeggen, want die gelooft misschien nog niet in echt geluk en de waarde daarvan voor je werk. gewoon aan de slag gaan, dan merkt hij het snel genoeg.

en vergeet niet aan je collega’s te vragen om al die post-its van je rug te halen. het is maar persoonlijk, zo zul je merken. het zegt niets over wie jij echt bent. of beter gezegd, wat. maar dat is voor een andere keer.

ik wens je de wereld als spiegel.

big hug,

maarten